Προμαχώνας Λιθαρίτσια

Ο Προμαχώνας Λιθαρίτσια είναι κτισμένος στον ομώνυμο χαμηλό λόφο, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση νοτιοδυτικά από το Κάστρο. Το εντυπωσιακό αυτό έργο, δείγμα της ύστερης οθωμανικής οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, κτίστηκε από τον Αλή–πασά γύρω στα 1800.

Ο Προμαχώνας και μία σειρά άλλων οχυρώσεων, που είχαν κατασκευασθεί στα βραχώδη υψώματα ανάμεσα στο λόφο και στο Κάστρο, αποτέλεσαν ένα προστατευτικό κλοιό μπροστά από το Κάστρο της πόλης, μια πρώτη γραμμή άμυνας. Η τοιχοποιία του Προμαχώνα είναι από ισχυρή αργολιθοδομή. Στην κάτοψη έχει σχήμα περίπου ορθογώνιο και διαρθρώνεται σε πολλά επίπεδα. Στο ανώτερο τμήμα του ήταν εφοδιασμένος με κανόνια, ενώ στο κατώτερο υπήρχαν πυροβολεία. Μεγάλη μνημειακή διπλή σκάλα αποκαλύφθηκε στη δυτική πλευρά του κατά τη διάρκεια καθαρισμών, που έγιναν το 1983. Υπόγεια με ισχυρή θολωτή οροφή συμπλήρωναν την αμυντικότητα του Προμαχώνα.

Στην κορυφή του λόφου ο Αλή–πασάς έκτισε, το 1805, μεγάλων διαστάσεων σεράι, σε σχέδια του αρχιτέκτονα Freywald, τον οποίο κάλεσε από τη Βιέννη με τη μεσολάβηση του Γιαννιώτη μεγαλεμπόρου Ιωάννη Σταύρου. Το μέγαρο αυτό, όπως αναφέρει ο Άγγλος περιηγητής W. Leake, παρόλο που δεν ήταν τόσο ευρύχωρο όσο τα σεράγια των σουλτάνων στο Βόσπορο, είχε μαγευτική θέα. Σήμερα, στους εσωτερικούς θολωτούς χώρους του άλλοτε ισχυρού προμαχώνα λειτουργεί καφέ – εστιατόριο.